Vogels spotten in Extremadura: scharrelaars, gieren en spectaculaire landschappen
- 17 mei
- 7 minuten om te lezen
Ik bracht bijna drie dagen door in Extremadura, waar ik drie heel verschillende vogelgebieden bezocht: de vlaktes rond Trujillo, de wetlands van Saucedilla en de indrukwekkende landschappen van Monfragüe. Oorspronkelijk was ik van plan om vroeger in de lente naar Extremadura te reizen, maar het weer was wekenlang erg onvoorspelbaar geweest. Door de regen had ik de reis meer dan eens moeten uitstellen. Uiteindelijk kwam ik vrij laat in het seizoen aan, in de hoop dat er nog steeds veel vogelactiviteit zou zijn. De reis bleek uiteindelijk absoluut de moeite waard. In die paar dagen zag ik meer dan 60 vogelsoorten. Geen enorme aantallen vogels overal, maar wel een bijzonder interessante verscheidenheid aan soorten.
Dag 1 — De vlaktes rond Trujillo
De vlaktes rond Trujillo behoren tot de klassieke vogelgebieden van Extremadura. Het uitgestrekte open landschap trekt vogelaars uit heel Europa aan, vooral vanwege steppevogels zoals trappen en zandhoenders, maar ook kleurrijke soorten zoals de scharrelaar en talrijke roofvogels maken het gebied bijzonder aantrekkelijk.
Toen ik in de regio aankwam, viel het me meteen op dat veel velden al geoogst waren. Overal lagen hooibalen verspreid in het landschap, wat de vlaktes een droge vroege-zomersfeer gaf. Mijn reis viel al vrij laat in de lente, maar zelfs onderweg naar Extremadura had ik al heel wat ooievaars, zwarte wouwen en vale gieren boven de wegen zien zweven.
Bij mijn eerste stop ontmoette ik enkele vogelaars uit Zweden en ook wat Italianen. Het werd zo’n grappig meertalig gesprek waarbij iedereen Engels, Spaans, Frans en Italiaans door elkaar gebruikt en elkaar toch perfect begrijpt. Het deed me ook beseffen dat het kennen van wetenschappelijke vogelnamen eigenlijk best handig zou zijn in zulke internationale vogelcontexten. Heel vaak herken ik een soort wanneer ik de wetenschappelijke naam lees, maar zelden kan ik de Latijnse naam uit het hoofd opnoemen wanneer ik de vogel zelf zie.
In de buurt van die plek zag ik een enorme zwerm Spaanse mussen, veel grauwe gorzen en verschillende kauwen. Het absolute hoogtepunt van de dag was echter zonder enige twijfel het zien van twee scharrelaars.
De scharrelaar is zo’n vogel die bijna onwerkelijk lijkt wanneer je hem voor het eerst ziet. Fel turquoise onderdelen, warme bruine bovendelen en elektrische blauwe flitsen in vlucht: eerlijk gezegd lijkt het eerder een tropische vogel dan iets wat je in Europa zou verwachten. Ze trekken vanuit Afrika naar Zuid-Europa om te broeden, en Extremadura is één van de beste plekken om ze in de lente en zomer te zien.
Helaas zag ik die dag geen enkele steppevogel. Ik had echt gehoopt op soorten zoals de grote trap of zandhoenders. Toch maakten de scharrelaars die teleurstelling meer dan goed. Gelukkig waren ze niet erg schuw. Ik kon ze uitgebreid fotograferen en zelfs enkele video's maken. Het geeft een melancholisch gevoel als je zo een prachtige vogel ziet wegvliegen: je vraagt je af of je ze ooit nog zult terugzien. Het zijn allesbehalve veelvoorkomende vogels. En zo mooi!
De scharrelaars waren zonder twijfel de hoogtepunten van de dag en waarschijnlijk de spectaculairste vogels die ik daar zag. Toch kwam ik later die namiddag ook een koppeltje bijeneters tegen, en die waren ook serieuze kandidaten voor de titel van mooiste vogel van de dag. De combinatie van felgeel, turquoise en kastanjebruine kleuren zag er bijna onwerkelijk uit in het warme avondlicht.
Dag 2 — Saucedilla en het Arrocampo-stuwmeer
Ik bracht de volledige tweede dag door rond het Arrocampo-stuwmeer bij Saucedilla. Het reservoir zelf is een vrij bijzondere plek: oorspronkelijk werd het aangelegd om de nabijgelegen kerncentrale van Almaraz te koelen, maar door de jaren heen is het uitgegroeid tot een belangrijk vogelgebied vol rietvelden, observatiehutten en een verrassend rijke biodiversiteit.
De ochtend was winderig en behoorlijk fris, bij een volledig heldere lucht. Er leek geen enorme overvloed aan vogels aanwezig te zijn, maar wel een grote variatie aan soorten. Doorheen de dag kwam ik ook veel andere vogelaars tegen, waaronder opvallend veel Nederlanders en verschillende Spanjaarden uit andere delen van het land.
Er zijn zes observatiehutten die vrij gebruikt kunnen worden nadat je de sleutels hebt opgehaald in het informatiecentrum. Voor ik de hutten bezocht, ging ik echter eerst naar een andere plek die de vriendelijke dame van het informatiecentrum me had aanbevolen. Die tip leverde meteen resultaat op. Ik kwam er een ransuil tegen, een soort die ik voordien slechts twee keer in mijn leven had gezien.
Wat die ontmoeting met de ransuil nog vreemder maakte, was het feit dat ik enkele dagen eerder had gedroomd over een ontmoeting met een grote uil. Soms voelt het alsof vogels kijken momenten oplevert die zo uit een film komen.
Wat me onmiddellijk opviel rond het reservoir was het groot aantal purperreigers. Ik zag meer purperreigers dan blauwe reigers, iets wat ik in Cadiz absoluut niet gewoon ben.
Het is moeilijk te zeggen welke observatiehut de “beste” was. Zo werkt vogels kijken niet, je kunt vogels niet bestellen zoals gerechten op een menukaart. Je hebt gewoon geduld en een beetje geluk nodig.
Een erg aangename verrassing was het zien van drie monniksgieren die boven het gebied cirkelden. Ik had verwacht deze soort de volgende dag in Monfragüe te zien, maar zeker niet hier.
De monniksgier is een enorme vogel, een van de grootste roofvogels van Europa, met een spanwijdte die bijna drie meter kan bereiken. In tegenstelling tot de lichtere vale gier oogt de monniksgier donkerder, massiever en krachtiger in vlucht. Extremadura is trouwens een van de belangrijkste bolwerken van de soort in Europa, vooral rond Monfragüe.
Later in de namiddag dacht ik een wielewaal te horen. Eerst twijfelde ik, omdat er ook een luidruchtige zwarte spreeuw in dezelfde boom zat, en even dacht ik dat de spreeuw misschien de wielewaal imiteerde. Wat later kreeg ik uiteindelijk toch een korte glimp van de echte vogel toen die snel over een olijfgaard vloog.
Zo heb ik toch weer twee seconden toegevoegd aan de totale tijd dat ik in mijn leven effectief een wielewaal heb gezien. Het blijft grappig hoe zo’n felgele vogel toch zo ongelooflijk moeilijk goed waar te nemen is.
Nog een speciaal moment vond plaats terwijl ik enkele blauwe eksters fotografeerde. Een vogelaar die ik eerder had ontmoet dacht plots een roerdomp te hebben gezien. Roerdompen behoren tot die bijna mythische soorten die veel vogelaars dolgraag willen zien. Ze zijn schuw, moeilijk te vinden en worden op veel plaatsen steeds zeldzamer. Eerlijk gezegd vond ik het moeilijk te geloven dat er hier eentje open en bloot zou staan, maar ik ging toch mee kijken.
Uiteindelijk bleek het geen roerdomp te zijn, maar een ralreiger. Misschien minder spectaculair, maar nog steeds een prachtige vogel om bezig te zien terwijl hij voedsel zocht in een kleine vijver.
Terug in Saucedilla bezocht ik de kerktoren waar een kolonie kleine torenvalken huist. Of misschien moet ik zeggen: huisde. Ik zag slechts drie exemplaren van deze soort. De meeste nestholtes leken bezet door kauwen en zwarte spreeuwen, die allemaal druk bezig waren hun jongen te voederen. Het was fascinerend om te observeren. De vogels verdwenen voortdurend in de gaten met insecten of bessen in hun snavel, om enkele seconden later weer naar buiten te komen met iets anders in hun bek, waarschijnlijk voedselresten of uitwerpselen van de jongen.
Het bleef de hele dag winderig. De ochtend voelde fris aan, maar tegen de namiddag was het aangenaam warm zonder echt heet te worden. Eén ding viel me overal op: hoeveel vogels actief voedsel naar hun nesten aan het brengen waren. De lente was duidelijk nog volop bezig.
Dag 3 — Monfragüe
Op de derde dag waren de weersomstandigheden lichtjes anders. Er was nauwelijks wind, maar nog altijd volop zon en erg aangename temperaturen. Ik bezocht het Nationaal Park Monfragüe, waarvan ik verwachtte dat het het hoogtepunt van de hele reis zou worden, en dat was absoluut het geval. Het landschap hier is spectaculair. De Taag snijdt door rotsachtige valleien en kliffen en creëert uitzichtpunt na uitzichtpunt met adembenemende panorama’s. Eerlijk gezegd zou deze plek zelfs zonder vogels nog steeds een bezoek waard zijn. Je kunt hier makkelijk meerdere dagen doorbrengen, zeker buiten de heetste periode van de zomer.
Zoals verwacht waren er overal vogelaars, de meesten hopend op broedende gieren of de befaamde Spaanse keizerarend. Ik zag verschillende vale gieren op de kliffen en één aasgier die door de vallei zweefde. De belangrijkste attractie van Monfragüe is Salto del Gitano, een indrukwekkende rotswand die uitkijkt over de Taag. Het is één van de bekendste vogelplekken van Spanje en vooral bekend vanwege de broedende gieren en zwarte ooievaars. Hier is het landschap zelf minstens even indrukwekkend als de vogels.
Soms leek het alsof er meer vogelaars waren dan gieren. De plek is zonder twijfel prachtig en absoluut een bezoek waard, al vond ik persoonlijk dat ze misschien net iets te gehypet is in vergelijking met haar bijna mythische reputatie onder vogelaars. Toch was het zien van meerdere broedende zwarte ooievaars zeker de moeite, die zie je niet elke dag.
Tot slot
Tegen de laatste dag begonnen de temperaturen al behoorlijk te stijgen. De zomer staat duidelijk voor de deur. Laten we hopen dat de hitte dit jaar wat genade heeft.
Over de hele trip gezien zag ik meer dan 60 vogelsoorten. Geen gigantische aantallen vogels overal, maar wel een erg mooie variatie aan soorten. Een mooie reis omwille van de perfecte combinatie van indrukwekkende landschappen en interessante vogels.
Opmerkingen